Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Droogval als maatregel ter verbetering van de waterkwaliteit

Terug
Projectcode 443242
Uitvoerders

Staatsbosbeheer, B-WARE, Deltares, Witteveen+Bos, Waterschap Hunze en Aa's, Wetterskip Fryslân en STOWA

Thema Ecologie & water
Einddatum 31-12-2011

Documenten

Veel Nederlandse oppervlaktewateren hebben te kampen met eutrofiëring. Dit leidt regelmatig tot blauwalgenbloei. De ecologische kwaliteit staat in deze wateren vaak sterk onder druk. STOWA onderzoekt in het kader van Watermozaïek twee verwante maatregelen die dit probleem aanpakken en ecologisch herstel mogelijk maken: flexibel peilbeheer (zie elders) en het tijdelijk laten droogvallen van wateren. Het doel: laten zien dat het werkt

Achtergrond

Flexibel peil en (tijdelijke) droogval van wateren zijn fenomenen die in Nederland nauwelijks meer voorkomen. Onder natuurlijke omstandigheden fluctueert het waterpeil met de seizoenen. In de winter, met relatief veel neerslag en weinig verdamping, zijn de peilen hoog. Gedurende de zomer neemt de verdamping toe en zakken de peilen uit, met eventueel tijdelijke droogval tot gevolg.

De afgelopen decennia zijn er veel functies gekoppeld aan het watersysteem die gebaat zijn bij vaste of zelfs omgekeerde peilen, zoals landbouw. Droog in de wintermaanden, wat natter in de zomer. Door dit onnatuurlijke peilbeheer worden natuurlijke biologische en chemische processen flink verstoord. Zo stagneert de water- en oevervegetatie, omdat de kieming van zaden wordt belemmerd als het altijd nat blijft. Juist deze vegetatie onttrekt voedingsstoffen aan het water, houdt het water helder en vermindert algenbloei. De water- en oeverplanten vormen uitstekende leefgebieden voor diverse vissen en macrofauna.

Fluctuerende peilen en tijdelijke droogval stimuleren natuurlijke chemische processen in de waterbodem. Ze versterken de fosfaatbindende eigenschappen van de waterbodem, doordat met name het ijzer in de bodem weer in contact komt met zuurstof. Minder ingrijpen in waterpeilen betekent ook dat je als waterbeheerder veel minder vaak water hoeft in te laten. Dat water is vaak van slechte kwaliteit, met hoge concentraties stikstof en fosfaat.
 
Het project

Nederlandse waterbeheerders nemen op dit moment vooral inrichtingsmaatregelen (m.n. aanleg natuurvriendelijke oevers) om de ecologische waterkwaliteit te verbeteren en daarmee te voldoen aan de doelen van de Kaderrichtlijn water. Het is zeer de vraag of hiermee de eutrofiëring voldoende wordt beteugeld. Dit is een belangrijke voorwaarde voor werkelijk ecologisch herstel. Vandaar dat waterbeheerders ook baggeren om nutriëntenrijke bagger te verwijderen en zo een belangrijke (interne) bron van eutrofiëring te elimineren. Dit is echter een zeer kostbare maatregel, die daardoor niet overal kan worden uitgevoerd.

In het project ‘Tijdelijke Droogval als waterkwaliteitsmaatregel’ willen de onderzoekers aantonen dat tijdelijke droogval een haalbare, betaalbare en effectieve oplossing kan zijn voor het probleem van interne eutrofiëring. Zowel experimenteel als veldonderzoek heeft uitgewezen dat na een periode van droogval beduidend lagere nutriëntengehaltes in de waterkolom worden gemeten (van Geest, 2005). Daarnaast zijn er tal van andere positieve effecten (anekdotisch) bekend.

STOWA toetst in het project de maatregel op vier locaties, met verschillende waterbodems (zand, klei en veen). De locaties zijn petgaten in de Rottige Meente en De Deelen in Friesland en twee plassen in Groningen. Op deze manier willen de onderzoekers meer te weten komen over invloed van het sediment, de effecten op aquatische organismen, de technische uitvoerbaarheid op verschillende locaties, de benodigde duur van de droogval en de frequentie waarmee je de maatregel moet herhalen. Daarnaast wordt er laboratoriumonderzoek uitgevoerd om de resultaten te onderbouwen.

Uiteindelijk moet praktijk- en theorieonderzoek uitmonden in een concrete sleutel die aangeeft bij welke type watersystemen en onder welke omstandigheden je de maatregel met succes kunt toepassen.

Het project worden gefinancierd vanuit het innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water, uitgevoerd door NL Innovatie in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Pui Mee Chan van STOWA.

Databestanden

Van het project worden data beschikbaar gesteld die zijn verzameld door Deltares (contactpersoon Gerlinde Roskam). Deze data bevatten metingen aan het poriewater uit de waterbodem, vaste stof metingen van de waterbodem, diverse analyses van waterkwaliteit en chlorofyl-a metingen. Deze metingen zijn gedaan aan bodemprofielen (in het laboratorium) die zijn gestoken op de diverse projectlocaties waar veldexperimenten zijn gedaan.Klik HIER voor de databestanden.

Toelichting
De datasets zijn zoveel als mogelijk omgezet naar kolomnamen en keuzelijsten volgens de Aquo standaard (Informatiehuis Water). Waar nodig zijn meetpuntcodes en monstercodes aangepast of toegevoegd om data tussen projecten te kunnen onderscheiden. Na deze bewerking zijn de datasets gecombineerd en opgesplitst volgens de UM-Aquo csv specificatie. Het resultaat zijn drie basistabellen (meetpunten, monsters, tijdwaarden) welke samen de benodigde informatie bevatten. In het bestand ‘meetpunt.csv’ staat de informatie over elk meetpunt volgens de UM-Aquo csv specificatie. Daarnaast staat in ‘meetpunt_extra’ projectspecifieke informatie die niet in de UM-Aquo specificatie past. Hetzelfde geldt voor de monsters (‘monster.csv’ en ‘monsters_extra.csv’). In het bestand ‘tijdwaarden.csv’ staan de parameters met gemeten waarden en eenheden. Deze tabellen zijn te koppelen op de meetpunt- en/of monsteridentificatie. De tabel ‘waardebepalingsmethode.csv’ is een extra tabel met informatie die hoort bij de tabel met tijdwaarden. In het bestand ‘gecombineerdeTabel.csv’ zijn alle bovengenoemde tabellen gecombineerd zodat alle kolommen achter elkaar staan.