Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Ecologische sleutelfactoren voor stromende wateren

Voor stromende wateren zijn negen sleutelfactoren benoemd op het ‘kruispunt’ van stressoren (‘pressures’ of menselijke drukken) en milieufactoren. De tiende sleutelfactor heeft betrekking op de omgeving (context).

Om aan te sluiten bij de in Europa gebruikte DPSIR-methodiek is er een iets andere benadering gekozen dan bij de stilstaande wateren. De sleutelfactoren sluiten goed aan bij de praktijk van waterbeheerders en maken zo duidelijk waar de belangrijkste ‘stuurknoppen' zitten. De ecologische sleutelfactoren zijn geordend op basis van het schaalniveau waarop ze hoofdzakelijk werkzaam zijn. Daarbij worden twee schaalniveaus onderscheiden: het stroomgebied en het traject.

ESF-r1 t/m r5 en r10: stroomgebied
Bij het stroomgebied betreft het factoren die betrekking hebben op het hele intrekgebied en om factoren in de waterloop die bepalend zijn voor de ecologische toestand van het hele stroomgebied. Op het schaalniveau van het stroomgebied zijn zes sleutelfactoren onderscheiden. Twee sleutelfactoren hebben betrekking op de hydrologie (afvoerdynamiek, ESF-r1 en grondwater, ESF-r2), één op de mate van verbinding  binnen het watersysteem (connectiviteit, ESF-r3) en twee op de waterkwaliteit (belasting, ESF-r4 en toxiciteit, ESF-r5). De afweging tussen doelen en functies is opgenomen als aparte sleutelfactor (context, ESF-r10) en heeft ook betrekking op het hele stroomgebied.

ESF-r6 t/m r9: traject
Op trajectniveau gaat het om factoren die betrekking hebben op de beek zelf en de oevers ernaast (vloedvlakte). Het traject betreft een uniform deel van het stroomgebied ter grootte van enkele honderden meters of enkele kilometers. Op dit schaalniveau zijn vier sleutelfactoren onderscheiden: natte doorsnede (ESF-r6), bufferzone (ESF-r7), waterplanten (ESF-r8) en stagnatie (ESF-r9).

De sleutelfactoren zijn beschreven in een werkdocument. Download HIER.


Status en verdere ontwikkeling

De komende periode werkt de STOWA verder aan de ontwikkeling van de sleutelfactoren. Op basis van feed-back uit het werkveld zijn hiervoor reeds de volgende aandachtspunten in beeld:

a. Er is samenhang tussen enkele van de sleutelfactoren, die in de iconen niet tot uiting komt. Dit gaat met name om de samenhang tussen het hydrologische en het morfologische aspect. Belangrijke morfologische aspecten (en de samenhang daartussen) zoals verhang, bodemsamenstelling en sedimenttransport zijn niet herkenbaar. Deze samenhang wordt in de uitwerking uiteraard meegenomen.

b. De landschappelijke context is niet goed herkenbaar. De sleutelfactoren grijpen aan op de praktijk van het waterbeheer. Ze focussen daarmee op zaken die beïnvloedbaar zijn. Onveranderlijke factoren zoals reliëf, ondergrond, landgebruik, ont- en afwatering en bijbehorende systematieken voor analyse, komen in de uitwerking van het vorige punt aan bod.

c. De naamgeving en exacte indeling in ESF’s leidt nog tot discussie. Met het oog op de voortgang, zijn we wel gestart met de uitwerking. Hiervoor zijn er logische bundelingen gemaakt tussen ESF’s en de belangrijkste milieufactoren. Dit heeft geleid tot 5 ‘werkpakketten':

1.    Hydromorfologie / morfodynamiek (ESF Afvoerdynamiek, ESF Grondwater (-kwantiteit), ESF Stagnatie, ESF Natte Doorsnede, ESF Waterplanten (weerstand))
2.    ESF Belasting
3.    ESF Continuïteit
4.    Waterplanten en oeverzone (ESF Waterplanten en ESF Bufferzone)
5.    ESF Toxiciteit

In 2017 worden de ESF’s uitgewerkt tot operationele instrumenten. Bij de uitwerking worden praktijkvoorbeelden gebruikt. Hiervoor wordt actief gezocht naar projecten bij waterbeheerders. STOWA vindt het van belang om maximaal aan te sluiten bij de behoeftes van de waterbeheerders en hen een duidelijke en werkbare methodiek aan te reiken. Aldoende vullen we de ESF's zo snel mogelijk met kennis en gereedschap. 
Eigen toepassingen van het huidige raamwerk zijn ook zeer welkom; het gebruik ervan leidt ongetwijfeld tot voorstellen voor verdere verbetering. De STOWA juicht gebruik en toepassing van harte toe en is benieuwd naar uw ervaringen en suggesties ter verbetering.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Steven Verbeek, projectleider ESF-r of Bas van der Wal, programmacoördinator watersysteemonderzoek.