Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Ecologische sleutelfactoren

De ecologische sleutelfactoren (ESF’s) van STOWA vormen samen de basis voor het maken van watersysteemanalyses. Deze analyses geven waterbeheerders inzicht in de huidige ecologische situatie van een watersysteem, helpen bij het stellen van reële doelen en ondersteunen waterbeheerders bij het afleiden van effectieve maatregelen ter verbetering van de ecologische waterkwaliteit.

Waterkwaliteitsdoelen en -maatregelen. De systeemanalyse


Waterbeheerders hebben waterkwaliteitsdoelen opgesteld voor de KRW. Deze doelen zijn opgenomen in de stroomgebiedbeheerplannen (SGBP's). Ze zijn veelal tot stand gekomen op basis van generieke ecologische kennis over watertypen. Deze doelen, uitgedrukt als een maatlatscore op ‘default’ maatlatten, sluiten vaak onvoldoende aan bij de ecologische diversiteit en potenties van individuele watersystemen. De maatregelen in de SGBP’s zijn daarmee automatisch ook niet altijd voldoende adequaat.

Het PBL heeft becijferd dat de doelen die in de SGBP’s zijn benoemd nog niet voor de helft bereikt zullen worden (bron: MNP (2008). Kwaliteit voor later. Ex Ante evaluatie Kaderrichtlijn Water, Milieu- en Natuurplanbureau, Bilthoven). Voor een deel komt dat door de onderschatte ernst van de aantasting, maar voor een deel ook door het niet passen van doelen en maatregelen bij de werking van de individuele watersystemen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ‘natuurlijke’ achtergrondbelasting.


Om goede beheerdoelen en daarbij passende beheermaatregelen te kunnen benoemen, moeten waterbeheerders weten hoe watersystemen en/of daaraan gekoppelde objecten functioneren. Hiertoe ontwikkelt en ontsluit STOWA kennis om goede  ‘watersysteemanalyse’ mogelijk te maken. Binnen het onderzoeksprogramma Watermozaïek worden hiervoor ecologische sleutelfactoren (ESF’s) ontwikkeld. Zij zijn een hulpmiddel bij het uitvoeren van een systeemanalyse.

Wat zijn ecologische sleutelfactoren?

Iedere sleutelfacto vormt een belangrijke voorwaarde voor een goed functionerend ecologisch watersysteem. Het gaat om uiteenlopende factoren als de Productiviteit van het water (i.c. belasting met voedingsstoffen), Habitatgeschiktheid, Verwijdering (bijvoorbeeld door onderhoud of vraat) en Toxiciteit. STOWA ontwikkelt meerdere sets ecologische sleutelfactoren, voor uiteenlopende watertypen (zoals stilstaande en stromende wateren).

Met behulp van ecologische sleutelfactoren kan inzichtelijk worden gemaakt wat de huidige ecologische staat van een watersysteem is en waarom die zo is. De sleutelfactoren geven aan waar belangrijke ‘stuurknoppen’ zitten voor het bereiken van de ecologische doelen van een watersysteem. Een sleutelfactor kan op ‘groen’ (het waterlichaam voldoet aan de eisen van de sleutelfactor), of ‘rood’ (het watersysteem voldoet niet aan de eisen van de sleutelfactor) staan. In de sleutelfactoren zit ook een zekere volgordelijkheid; pas als een vorige sleutelfactor op orde is, heeft het zin om te geen werken aan het op orde krijgen van volgende sleutelfactoren.

Ecologische sleutelfactoren worden op vier manieren gebruikt:

•    Als ‘checklist’ voor het uitvoeren van een systeemanalyse
•    Als ingang naar meer complexe modellen en kennisregels voor de systeemanalyse
•    Als communicatiemiddel
•    Als aangrijpingspunt bij functieafweging

STOWA werkt momenteel aan de uitwerking van elke individuele sleutelfactor.


Cursussen over watersysteemanalyses en ecologische sleutelfactoren

PAOTM organiseert in samenwerking met STOWA speciale cursussen ‘Aquatisch ecologische systeemanalyse. Toepassing van ecologische sleutelfactoren’. Tijdens deze cursussen worden voor de sleutelfactoren Productiviteit water, Lichtklimaat en Productiviteit bodem (1, 2 en 3) alle stappen doorlopen om te komen tot een systeemanalyse en een concreet advies. Bekijk voor specifieke data de STOWA agenda.